Beslissen of genetisch gemodificeerde organismen veilig zijn voor het milieu is geen eenvoudige checklist. Het is een rommelige afweging.
Aan de ene kant zijn er tastbare voordelen. Gewassen die zijn ontworpen om herbiciden te weerstaan, kunnen boeren daadwerkelijk helpen de mechanische grondbewerking te verminderen. Deze verandering in de praktijk is van belang. Minder grondbewerking betekent minder bodemerosie. De grond blijft staan. De waterkwaliteit verbetert stroomafwaarts. Dit is een echte, meetbare overwinning voor landbeheer.
Dan is er de andere kant. De potentiële nadelen zijn moeilijker vast te stellen, maar zeer verontrustend.
Gemanipuleerde genen blijven niet in het veld. Ze kunnen ontsnappen. Ze kunnen door stuifmeel- of zaadverspreiding in wilde populaties terechtkomen. Als die genen er eenmaal zijn, zijn ze moeilijk te beheersen. Dit zorgt voor een permanente verandering in lokale ecosystemen.
Er is ook de chemische kwestie. Sommige GGO’s zijn ontworpen om specifieke onkruidverdelgers te overleven. Boeren zouden dan meer van die chemicaliën kunnen spuiten. Dit zou kunnen leiden tot een algemeen gebruik van landbouwchemicaliën. We weten niet zeker of het altijd gebeurt, maar het risico is aanwezig.
Het verlies aan biodiversiteit is een ander groot probleem. Het is vaak onbedoeld. Een veld dat wordt gedomineerd door één type resistent gewas, kan de insecten en vogels uithongeren die variatie nodig hebben om te overleven. Het ecosysteem wordt eenvoudiger. Breekbaar.
Dus waar blijven we?
GGO’s zijn niet per definitie goed of slecht voor het milieu. Het zijn hulpmiddelen. Zoals bij elk hulpmiddel hangt hun impact af van de manier waarop ze worden gebruikt.
Bij de veiligheidsbeoordeling moet het hele plaatje worden bekeken. Niet alleen het gewas op het veld. Maar de grond. Het water. De omliggende wilde ruimtes. En de chemicaliën die door het systeem stromen.
Het vereist een langetermijnvisie. Eén die de voordelen accepteert zonder de risico’s te negeren.
