Jeśli kiedykolwiek zastanawiałeś się, dlaczego niektórzy ludzie osiągają imponujące rezultaty w odchudzaniu dzięki lekom takim jak Ozempic lub Mounjaro, podczas gdy inni mają trudności z dostrzeżeniem jakichkolwiek zmian, odpowiedź może znajdować się w Twoim DNA.
Duże badanie opublikowane niedawno w czasopiśmie Nature pokazuje, że różnice genetyczne odgrywają kluczową rolę w skuteczności działania leków GLP-1 i stopniu dyskomfortu (takiego jak nudności) jaki może odczuwać pacjent.
Genetyczny plan utraty wagi
Naukowcy z 23andMe przeprowadzili szeroko zakrojone badanie z udziałem prawie 28 000 osób przyjmujących obecnie leki GLP-1 (w tym semaglutyd i tyrzepatid). Wyniki ujawniły krytyczne powiązania między określonymi genami a wynikami leczenia:
- Gen GLP1R: Gen ten jest odpowiedzialny za tworzenie receptora, na który działają te leki, regulując apetyt i poziom cukru we krwi. Naukowcy odkryli specyficzny wariant (rs10305420 ), który był bezpośrednio powiązany ze zwiększoną skutecznością.
- Wymierny efekt: Osoby, które były nosicielami tego wariantu, straciły około 1,67 funta więcej na kopię allelu w porównaniu do osób, które nie miały tego wariantu.
- Weryfikacja danych: Wyniki pomyślnie powtórzono w oddzielnej grupie ponad 4800 uczestników badania All of Us, potwierdzając ważność tego powiązania genetycznego.
To odkrycie pomaga wyjaśnić, dlaczego skuteczność różni się w zależności od pochodzenia etnicznego. W badaniu zauważono, że wariant ten występuje najczęściej u osób z Europy (40%) i Bliskiego Wschodu (38%), natomiast znacznie rzadziej występuje u osób pochodzenia afrykańskiego (7%).
Związek pomiędzy skutecznością a skutkami ubocznymi
Jednym z najbardziej uderzających wniosków z badania było to, że te same markery genetyczne, które sprzyjają utracie wagi, mogą również powodować skutki uboczne.
Dla wielu nudności i wymioty są główną przeszkodą w rozpoczęciu stosowania tych leków. Badanie sugeruje, że te działania niepożądane nie są jedynie przypadkowym dyskomfortem, ale biologiczną reakcją na interakcję leku z organizmem.
„Podwójne uderzenie” dla użytkowników tirzepatidu
W badaniu podkreślono szczególne ryzyko dla użytkowników tirzepatidu (Mounjaro/Zepbound), który jest podwójnym agonistą działającym jednocześnie na receptory GLP-1 i GIP.
Wariant genu GIPR powiązano ze zwiększonym ryzykiem wymiotów.
Pacjenci z i wariantami genów GLP1R, i GIPR doświadczyli 14,8-krotnie zwiększonego prawdopodobieństwa wymiotów w porównaniu z pacjentami bez takich wariantów.
Poza genetyką: co jeszcze wpływa na wynik?
Chociaż genetyka jest głównym czynnikiem, nie jest to jedyna zmienna. Naukowcy odkryli, że czynniki pozagenetyczne odpowiadają za około 21% wariancji utraty wagi. W połączeniu z danymi genetycznymi czynniki te wyjaśniają około 25% całkowitej wariancji w sposobie, w jaki ludzie reagują na leki.
Do głównych zidentyfikowanych czynników pozagenetycznych należą:
– Płeć biologiczna: Kobiety odnotowały nieco większy spadek BMI (12,2%) w porównaniu do mężczyzn (10,0%).
– Typ leku: Użytkownicy tyrzepatidu ogólnie stracili na wadze więcej niż użytkownicy semaglutydu w podobnych okresach.
– Stan zdrowia: Osoby chore na cukrzycę typu 2 traciły na wadze nieco wolniej (około 2,87 punktu procentowego mniej) niż osoby bez tej choroby.
– Dawkowanie i czas trwania: Ilość przyjętego leku i czas trwania kursu pozostają czynnikami krytycznymi.
Przyszłość: w kierunku medycyny precyzyjnej w walce z otyłością
Badania te przybliżają nas do ery farmakogenetyki – gałęzi medycyny, w której lekarze na podstawie profilu genetycznego pacjenta pozwalają przewidzieć reakcję na lek przed wystawieniem recepty.
Chociaż badania genetyczne mające na celu określenie odpowiedzi na GLP-1 nie są jeszcze szeroko stosowane w praktyce klinicznej, badanie to stanowi plan działania na przyszłość. Ostatecznie zamiast stosować uniwersalne podejście, podmioty świadczące opiekę zdrowotną będą mogły dostosować leczenie w oparciu o unikalną biologię danej osoby, wybierając konkretny lek i dawkę, które maksymalizują utratę wagi przy minimalnym dyskomforcie ze strony przewodu pokarmowego.
Sedno sprawy: Indywidualne reakcje na leki GLP-1 nie są przypadkowe; pozostają pod głębokim wpływem złożonego wzajemnego oddziaływania genetyki, pochodzenia etnicznego i stylu życia. Badanie to stanowi znaczący krok w kierunku spersonalizowanego leczenia otyłości.
