Celgebaseerde kankertherapieën, met name CAR T-celtherapie, hebben opmerkelijk succes laten zien, maar aanzienlijke hindernissen – hoge kosten, langdurige behandelingstijdlijnen en afhankelijkheid van individuele patiëntencellen – hebben de wijdverspreide acceptatie ervan beperkt. Nieuw onderzoek toont aan dat deze barrières binnenkort kunnen worden overwonnen met de ontwikkeling van “kant-en-klare” universele donorcellen.
De belofte van universele donorcellen
Traditionele CAR T-celtherapie omvat het extraheren van de eigen immuuncellen van een patiënt, het genetisch modificeren ervan om kanker aan te pakken, en het vervolgens opnieuw inbrengen ervan. Dit proces is langzaam, duur (vaak meer dan enkele honderdduizenden dollars per patiënt) en niet altijd haalbaar voor mensen met een aangetast immuunsysteem. De oplossing ligt in allogene celtherapieën: gemodificeerde immuuncellen van gezonde donoren die voor meerdere patiënten kunnen worden gebruikt. Deze aanpak belooft een snellere, goedkopere en toegankelijkere behandeling.
Hoe universele cellen werken
De sleutel tot universele celtherapie is het modificeren van donor-T-cellen om afstoting door het immuunsysteem van de ontvanger te voorkomen. Onderzoekers bereiken dit door middel van genbewerking, waardoor het vermogen van de donorcellen om elkaar aan te vallen wordt uitgeschakeld en de herkenning door het lichaam van de patiënt wordt geminimaliseerd. Deze bewerkte cellen worden vervolgens uitgebreid, ingevroren en opgeslagen in celbanken, klaar voor onmiddellijk gebruik. Dit elimineert de noodzaak van patiëntspecifieke productie, waardoor wachttijden en kosten aanzienlijk worden verminderd.
Recente onderzoeksresultaten: snelle remissie en schaalbaarheid
Een studie gepubliceerd in The New England Journal of Medicine evalueerde deze aanpak bij 11 patiënten. Alle patiënten bereikten binnen 28 dagen een remissie, waarvan er 9 een diepe remissie bereikten, waardoor ze over konden gaan tot stamceltransplantaties. Dit toont het potentieel van de therapie aan voor snelle en schaalbare toediening.
Uitdagingen en volgende stappen
Hoewel veelbelovend, is universele celtherapie niet zonder risico’s. Patiënten ondervonden de verwachte toxiciteiten, waaronder het cytokine-release-syndroom, koorts en infecties. Twee patiënten met een restziekte kregen uiteindelijk palliatieve zorg, en sommigen hervielen ondanks aanvankelijk succes. Deze bevindingen onderstrepen dat dit een intensieve aanpak met een hoog risico blijft.
Onderzoekers richten zich nu op het verbeteren van de duurzaamheid van de therapie, het verminderen van de behoefte aan immunosuppressiva en het onderzoeken of universele cellen patiënten kunnen genezen zonder de noodzaak van daaropvolgende transplantatie. De transitie van geïndividualiseerde naar universele celtherapieën is in volle gang.
Universele celtherapie vertegenwoordigt een praktische vooruitgang in de richting van bredere toegang tot levensreddende kankerbehandelingen. Lopend onderzoek is van cruciaal belang om de veiligheid en werkzaamheid op de lange termijn te verfijnen, maar het potentieel voor snellere, goedkopere en toegankelijkere zorg is nu binnen handbereik.
