Hoe #AmbroiseParé een revolutie teweegbracht in de moderne chirurgie
Ambroise Paré veranderde niet alleen de manier waarop wonden werden behandeld. Hij herdefinieerde de rol van de Renaissance-chirurg. Paré werd geboren in Bourg-Hersent, Frankrijk, in 1510, stierf in Parijs op 20 december 1590, en wordt nu algemeen beschouwd als de vader van de moderne chirurgie. Hoewel zijn carrière een wreed tijdperk van oorlog en primitieve geneeskunde besloeg, slaagde hij erin compassie te brengen in een gebied dat niets anders kende dan alledaagse wreedheid.
In 1533 verhuisde Paré naar Parijs. Hij begon zijn stage als kapper-chirurg in Hôtel-Dieu. De training was zwaar, maar de inhoud was ook rijk. Hij studeerde anatomie. Hij studeerde chirurgie. In 1537 werd hij opgeroepen voor het leger. Hij diende als arts van vier Franse koningen: Hendrik II, Frans II, Karel IX en Hendrik III. Zijn reputatie groeide snel en in 1552 was hij de belangrijkste chirurg van de heerser.
Medische zorg op het slagveld was destijds een nachtmerrie. Schotwonden worden als giftig beschouwd. De standaardbehandeling is het gieten van kokende olie om de grote gaten te “reinigen”. Het is pijnlijk. Het doodt vaak de patiënt.
Paré’s voorraad kokende olie raakte tijdens de slag op. Hij heeft geen keuze. Hij mengde eierdooiers, rozenolie en terpentijn. Hij bracht deze zachte zalf aan op de kwetsbaren. De volgende dag waren de resultaten onmiskenbaar. Met olie behandelde soldaten sliepen goed en herstelden goed. Degenen die met kokende olie werden behandeld, ervoeren extreme pijn en koorts.
In 1545 publiceerde hij deze ontdekkingen in “La Méthod de traicter les playes faites par les arquebuses et aultres bastons à feu”. Critici bespotten hem. Hij schreef in het Frans, niet in het Latijn. Amateuristisch noemen ze dat. Ze negeerden het bewijsmateriaal.
Paré probeerde ook de wrede praktijk van het verbranden van een geamputeerd ledemaat met een heet strijkijzer om het bloeden te stoppen. Hij introduceerde opnieuw het verbinden van de grote slagaders met draad. De snelheid is relatief langzaam. Dit vergt vaardigheid. Maar het redt levens. Het verminderde de shock. Het kreeg niet meteen goedkeuring van de oude garde, maar het werkte.
In tegenstelling tot veel van zijn tijdgenoten oefende Paré zelfbeheersing uit. Een operatie wordt alleen uitgevoerd als dit absoluut noodzakelijk is. Hij was een van de eersten die een einde maakte aan de castratie van herniapatiënten. Hij toonde kunsttanden, ledematen en ogen gemaakt van goud en zilver. Hij vond wetenschappelijke instrumenten uit. Hij adviseerde trussen voor de behandeling van hernia. Hij suggereerde zelfs dat syfilis de oorzaak van de aneurysmata was, hoewel deze relatie pas eeuwen later volledig werd begrepen.
De nalatenschap van Paré reikt verder dan de instrumenten die hij heeft uitgevonden. Dit is de mentaliteit die hij creëerde. Hij keek naar de tradities en vroeg of het echt nuttig was. Hij verkoos bewijs boven dogma.
In de geneeskunde gebeuren veranderingen langzaam. Veel chirurgen staan erop een heet strijkijzer te gebruiken. Ze lachten om zijn Franse geschriften. De patiënt overleefde het echter. Dat is het belangrijkste.
De geschiedenis herinnert hem als een pionier. Maar destijds was hij gewoon een man die de soldaten in leven probeerde te houden met de inhoud van zijn tas. In sommige gevallen zijn de eenvoudigste brouwsels effectiever dan de meest ‘wetenschappelijke’ martelingen.
Vandaag gaan we verder met het bespreken van de ethiek van medische procedures.
